چرا هارد سرور شناسایی نمی‌شود؟ بررسی دلایل و روش‌های رفع مشکل

شناسایی نشدن هارد دیسک در سرور یکی از مشکلات رایج در سرورهای HPE، Dell و سایر سرورهاست. این مشکل می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از اتصال نادرست هارد و خرابی کابل یا Backplane گرفته تا ناسازگاری هارد با کنترلر RAID، تنظیمات نادرست BIOS/UEFI، مشکل Firmware یا خرابی خود هارد.
در سرورهای HPE ProLiant، برای عیب‌یابی این مشکل باید وضعیت هارد، کنترلر ذخیره‌سازی، Backplane، کابل‌ها و تنظیمات RAID به‌صورت مرحله‌به‌مرحله بررسی شوند.
مهم‌ترین دلایل شناسایی نشدن هارد سرور

1. اتصال نادرست هارد یا Backplane
یکی از اولین مواردی که باید بررسی شود، اتصال فیزیکی هارد است.
اگر هارد به‌درستی داخل Drive Bay قرار نگرفته باشد یا اتصال Backplane، کابل Mini-SAS، SAS یا کابل مربوط به کنترلر به‌درستی انجام نشده باشد، سرور ممکن است هارد را شناسایی نکند.
موارد زیر را بررسی کنید:
هارد کاملاً داخل Bay قرار گرفته باشد.
اتصال Backplane به کنترلر صحیح باشد. کابل‌های SAS یا Mini-SAS شل نباشند.
کابل آسیب‌دیده یا معیوب نباشد. کنترلر RAID به پورت صحیح Backplane متصل شده باشد.
HPE نیز در راهنمای رسمی خود، بررسی اتصال‌ها و کابل‌کشی صحیح Drive و Backplane را از اولین مراحل عیب‌یابی می‌داند.

2. خرابی خود هارد

گاهی مشکل از سرور یا RAID Controller نیست و خود هارد دچار مشکل شده است.
خرابی‌های احتمالی شامل موارد زیر است:
خرابی مکانیکی HDD خرابی هد یا موتور در هاردهای مکانیکی
خرابی NAND در SSD Bad Sector
افزایش خطاهای خواندن و نوشتن خرابی Firmware هارد
پایان عمر SSD دریافت هشدار Predictive Failure
در برخی سرورها، LED روی Caddy یا Drive وضعیت هارد را نشان می‌دهد. برای مثال، وجود چراغ خطا یا الگوی غیرعادی LED می‌تواند نشان‌دهنده خرابی یا هشدار پیش‌بینی خرابی باشد.

چگونه بفهمیم هارد خراب است؟
هارد را در یک Bay سالم دیگر آزمایش کنید.
اگر هارد در Bay دیگر نیز شناسایی نشد، احتمال خرابی خود هارد افزایش پیدا می‌کند.
البته قبل از نتیجه‌گیری، باید سازگاری هارد با کنترلر و سرور نیز بررسی شود.

3. خرابی یا مشکل Drive Bay

گاهی خود هارد سالم است اما Bay مربوط به آن مشکل دارد.
برای تشخیص:
1. هارد را از Bay فعلی خارج کنید.
2. آن را در یک Bay سالم دیگر قرار دهید.
3. سرور را بررسی کنید.
4. وضعیت هارد را در ابزار مدیریت Storage مشاهده کنید.
اگر همان هارد در Bay دیگری شناسایی شد، احتمال وجود مشکل در Bay، Backplane یا مسیر اتصال آن وجود دارد.
HPE نیز جابه‌جا کردن هارد به یک Bay دیگر را به‌عنوان یکی از مراحل رسمی عیب‌یابی پیشنهاد می‌کند.

4. مشکل در RAID Controller
در بسیاری از سرورهای HPE، هاردها مستقیماً توسط سیستم‌عامل مدیریت نمی‌شوند و از طریق کنترلرهایی مانند HPE Smart Array مدیریت می‌شوند.
اگر RAID Controller:
خراب باشد، Firmware قدیمی داشته باشد،
به‌درستی نصب نشده باشد، کابل آن مشکل داشته باشد،
هارد موردنظر را پشتیبانی نکند،
ممکن است هاردها شناسایی نشوند.

بنابراین باید بررسی کنید که کنترلر در هنگام Boot و در محیط مدیریت Storage سرور شناسایی می‌شود یا خیر.

5. هارد در RAID Configuration تعریف نشده است
گاهی هارد از نظر سخت‌افزاری توسط کنترلر دیده می‌شود، اما در سیستم‌عامل قابل استفاده نیست.
این دو موضوع با هم تفاوت دارند:
Physical Drive شناسایی شده استاماLogical Drive ساخته نشده است.
در سرورهایی که از RAID Controller استفاده می‌کنند، ممکن است هارد به‌عنوان Physical Drive دیده شود اما هنوز در یک Array یا Logical Drive قرار نگرفته باشد.

در این شرایط باید از ابزار HPE Smart Storage Administrator یا HPE SSA برای بررسی وضعیت هارد و Array استفاده کرد. HPE نیز استفاده از HPE SSA را برای بررسی و پیکربندی Drive در محیط‌های دارای Array Controller توصیه می‌کند.

6. ناسازگاری هارد با سرور یا کنترلر
هر هاردی برای هر سروری مناسب نیست.
هنگام خرید هارد سرور باید مواردی مانند این موارد بررسی شوند:
نوع Interface
SAS یا SATA بودن ظرفیت
سرعت چرخش HDD نوع SSD
فرم‌فاکتور SFF یا LFF نسل سرور
مدل RAID Controller Firmware
پشتیبانی سرور از Drive
برای مثال، بعضی کنترلرها از نوع خاصی از Drive پشتیبانی نمی‌کنند.

در راهنمای HPE نیز تأکید شده است که هارد باید توسط سرور و کنترلر پشتیبانی شود. همچنین در برخی پیکربندی‌ها، کنترلرهایی مانند HPE Smart Array S100i SR Gen10 از SAS Drive پشتیبانی نمی‌کنند.

7. تفاوت SAS و SATA
یکی از اشتباهات رایج هنگام ارتقای Storage سرور، استفاده از هارد نامناسب از نظر Interface است.

هارد SAS
SAS یا Serial Attached SCSI بیشتر در سرورها و محیط‌های سازمانی استفاده می‌شود و برای کارکرد 24/7 طراحی شده است.

هارد SATA
SATA معمولاً برای سیستم‌های عمومی‌تر و برخی کاربردهای ذخیره‌سازی استفاده می‌شود.

اگر کنترلر یا پلتفرم سرور از نوع Drive موردنظر پشتیبانی نکند، ممکن است هارد اصلاً شناسایی نشود یا امکان استفاده از آن در RAID وجود نداشته باشد.
بنابراین قبل از خرید هارد سرور، حتماً Compatibility آن با Server و RAID Controller بررسی شود.

8. مشکل Firmware
Firmware قدیمی یکی دیگر از دلایل احتمالی مشکلات Storage است.
در سرورهای HPE، مواردی که ممکن است نیاز به بررسی و به‌روزرسانی داشته باشند شامل:
Smart Array Controller Firmware

HBA Firmware

Expander Backplane SEP Firmware System ROM

Drive Firmwareاست.

9. مشکل در Backplane

Backplane قطعه‌ای است که Drive Bayهای سرور را به کنترلر ذخیره‌سازی متصل می‌کند.

اگر Backplane مشکل داشته باشد، ممکن است:

یک یا چند هارد شناسایی نشوند.

چند Bay به‌صورت هم‌زمان از دسترس خارج شوند.
هاردها به‌صورت تصادفی قطع و وصل شوند.

خطاهای Storage ایجاد شود.
در این حالت باید کابل‌کشی، اتصال Backplane و خود Backplane بررسی شوند.

10. مشکل در کابل SAS یا Mini-SAS

کابل Storage نیز می‌تواند عامل مشکل باشد.
کابل معیوب یا اتصال ناقص ممکن است باعث موارد زیر شود:
شناسایی نشدن هارد

قطع و وصل شدن هارد
خطاهای I/O

Timeout
کاهش عملکرد Storage

خطاهای Array

11. مشکل در BIOS یا UEFI

در برخی سرورها تنظیمات BIOS/UEFI می‌تواند روی نحوه شناسایی Storage تأثیر بگذارد.

در سرورهای HPE می‌توان از طریق UEFI System Utilities تنظیمات مربوط به Storage Controller و SATA را بررسی کرد.

برای برخی کنترلرها نیز فعال بودن RAID Mode اهمیت دارد. برای نمونه، HPE درباره Smart Array S100i SR Gen10 توضیح داده است که تنظیم RAID Mode و برخی تنظیمات UEFI می‌تواند روی شناسایی Driveها تأثیر داشته باشد.

12. هارد بعد از جابه‌جایی سرور شناسایی نمی‌شود

گاهی هاردها از یک سرور به سرور دیگر منتقل می‌شوند اما Logical Drive یا Array نمایش داده نمی‌شود.
این موضوع می‌تواند به دلیل تفاوت یا ناسازگاری کنترلر و پیکربندی Array باشد.
در HPE، قابلیت Drive Roaming برای برخی سناریوهای انتقال Drive و Array وجود دارد، اما انتقال هاردها باید مطابق قوانین و محدودیت‌های پشتیبانی‌شده انجام شود.
نکته مهم: اگر روی هارد اطلاعات مهم وجود دارد، قبل از تغییر RAID، ساخت Array جدید، Initialize کردن Drive یا پاک کردن Configuration، حتماً از اطلاعات Backup تهیه کنید.

13. هارد توسط BIOS دیده می‌شود ولی ویندوز آن را نشان نمی‌دهد

این حالت با «شناسایی نشدن هارد توسط سرور» متفاوت است.
اگر کنترلر و هارد در BIOS/UEFI یا ابزار مدیریت Storage دیده می‌شوند اما در Windows نمایش داده نمی‌شوند، ممکن است مشکل مربوط به:

Driver کنترلر

Storage Driver
Disk Management

Partition

File System

Logical Drive
RAID Configuration
باشد.

در این شرایط ابتدا باید مشخص شود که هارد در سطح Hardware شناسایی شده یا خیر.

مراحل پیشنهادی برای رفع مشکل شناسایی نشدن هارد سرور
برای عیب‌یابی، بهتر است مراحل زیر به ترتیب انجام شوند:
مرحله اول: بررسی LED هارد
چراغ‌های روی Drive را بررسی کنید.
اگر LED وضعیت غیرعادی دارد، مدل دقیق سرور و الگوی چراغ‌ها را بررسی کنید؛ زیرا معنی LED در مدل‌های مختلف ممکن است متفاوت باشد.

مرحله دوم: هارد را خارج و دوباره نصب کنید
هارد را به‌آرامی خارج کرده و دوباره در Bay قرار دهید.
اطمینان حاصل کنید که Caddy کاملاً در جای خود قرار گرفته است.
مرحله سوم: هارد را در Bay دیگری تست کنید
این کار کمک می‌کند مشخص شود مشکل از خود هارد است یا Bay.
مرحله چهارم: کنترلر RAID را بررسی کنید
بررسی کنید که RAID Controller در Boot و ابزارهای مدیریتی سرور شناسایی می‌شود.
مرحله پنجم: کابل و Backplane را بررسی کنید
اتصالات SAS/Mini-SAS و Backplane را بررسی کنید.
مرحله ششم: HPE SSA را اجرا کنید

در سرورهای HPE وضعیت Physical Drive، Array و Logical Drive را بررسی کنید.
مرحله هفتم: Compatibility را بررسی کنید
مدل دقیق هارد، سرور و کنترلر را با هم تطبیق دهید.
مرحله هشتم: Firmware را بررسی کنید
در صورت نیاز Firmware مربوط به Server، Controller، Backplane و Drive را بررسی و طبق مستندات سازنده به‌روزرسانی کنید.
مرحله نهم: سرور را Power Cycle کنید

در برخی موارد، خاموش و روشن کردن کامل سرور باعث می‌شود Controller مجدداً Driveها را شناسایی کند. HPE نیز Power Cycle را در روند عیب‌یابی Driveهای شناسایی‌نشده توصیه کرده است. 

اگر فقط یک هارد شناسایی نمی‌شود چه کنیم؟
اگر فقط یک Drive شناسایی نمی‌شود، احتمال موارد زیر بیشتر است:
خرابی هارد
اتصال ناقص Caddy

خرابی Bay
مشکل Firmware Drive

ناسازگاری هارد
خرابی مسیر مربوط به همان Drive
بهترین تست این است که همان هارد را در یک Bay سالم امتحان کنید و یک هارد سالم را نیز در Bay قبلی قرار دهید.
این کار کمک می‌کند مشکل بین Drive و Bay/Backplane تفکیک شود.

اگر چند هارد هم‌زمان شناسایی نمی‌شوند چه کنیم؟
اگر چند هارد به‌صورت هم‌زمان شناسایی نمی‌شوند، احتمال مشکل در یک بخش مشترک بیشتر است؛ برای مثال:
RAID Controller
Backplane

کابل SAS/Mini-SAS
Expander Power
Firmware

تنظیمات Storage
در این حالت بهتر است قبل از تعویض چند هارد، مسیر مشترک Storage بررسی شود.

آیا با Initialize کردن هارد مشکل حل می‌شود؟
در بعضی شرایط ممکن است Initialize یا ساخت Array برای یک Drive جدید لازم باشد؛ اما اگر هارد قبلاً اطلاعات داشته باشد، نباید بدون بررسی و Backup اقدام به Initialize، Erase، Clear Configuration یا ساخت Array جدید کرد.
این عملیات می‌تواند باعث از دست رفتن دسترسی به اطلاعات شود.

تفاوت Physical Drive و Logical Drive چیست؟
یکی از مهم‌ترین نکات در عیب‌یابی سرور همین موضوع است.
:Physical Driveخود هارد یا SSD فیزیکی است.
:Arrayگروهی از Driveهاست که برای ایجاد ساختار RAID در کنار هم قرار گرفته‌اند.
:Logical Driveفضای منطقی‌ای است که سیستم‌عامل از طریق کنترلر Storage آن را می‌بیند.
بنابراین ممکن است یک هارد به‌عنوان Physical Drive شناسایی شده باشد، اما هنوز Logical Drive قابل استفاده‌ای برای سیستم‌عامل ایجاد نشده باشد.

سؤالات متداول

چرا سرور هارد را نمی‌شناسد؟
دلایل مختلفی مانند خرابی هارد، اتصال ناقص، خرابی Bay یا Backplane، مشکل RAID Controller، Firmware، ناسازگاری هارد یا تنظیمات RAID می‌تواند باعث این مشکل شود.

چرا هارد SAS روی سرور شناسایی نمی‌شود؟
باید بررسی شود که سرور و کنترلر Storage از هارد SAS پشتیبانی می‌کنند یا خیر. نوع کنترلر و پلتفرم سرور در این موضوع اهمیت زیادی دارد.

چرا هارد در BIOS دیده می‌شود ولی در ویندوز نیست؟
در این حالت احتمالاً مشکل از Hardware اصلی نیست و باید Driver، Disk Management، Logical Drive، RAID Configuration و Partition بررسی شود.

آیا خراب بودن Bay باعث شناسایی نشدن هارد می‌شود؟
بله. برای تشخیص می‌توان هارد را در یک Bay سالم دیگر آزمایش کرد.

آیا Firmware می‌تواند باعث شناسایی نشدن هارد شود؟
بله. Firmware مربوط به Drive، RAID Controller، Backplane و System ROM می‌تواند در شناسایی و عملکرد Storage مؤثر باشد.

برای عیب‌یابی هارد سرور HPE از چه ابزاری استفاده کنیم؟
در سرورهای HPE، HPE Smart Storage Administrator (SSA) یکی از ابزارهای مهم برای بررسی Controller، Physical Drive، Array و Logical Drive است.

چه زمانی باید هارد سرور را تعویض کنیم؟
اگر پس از بررسی کابل، Bay، Controller و Compatibility مشخص شود که خود Drive دچار خرابی یا Predictive Failure شده است، باید با توجه به وضعیت RAID و اهمیت اطلاعات، نسبت به تعویض آن اقدام کرد.
نکته مهم: در سرورهای دارای RAID، قبل از خارج کردن یا تعویض Drive باید وضعیت Array و RAID بررسی شود. تعویض اشتباه Drive می‌تواند باعث آسیب به وضعیت Array یا از دست رفتن دسترسی به اطلاعات شود.

تماس با ایده‌آل شبکه
اگر هارد سرور شما شناسایی نمی‌شود یا با مشکلاتی مانند خطای RAID، خرابی هارد، عدم شناسایی هارد SAS/SATA، مشکل کنترلر یا Backplane مواجه هستید، کارشناسان ایده‌آل شبکه آماده راهنمایی و بررسی نیاز شما هستند.